Interview: ‘Dit doe ik even in het Nederlands, hoor’

In deze serie interview ik mensen over hun visie op en ervaringen met taal in het Nederlandse hoger onderwijs. Meer interviews

Anna* werkt als vertaler en tekstcorrector Nederlands/Engels en was docent aan een Nederlandse universiteit, waar ze Engelse taalvaardigheidsvakken gaf aan bachelorstudenten Engels en vertaalvakken aan minor- en masterstudenten van een opleiding tot vertaler Nederlands/Engels.

‘Al mijn groepen bestonden voornamelijk of uitsluitend uit moedertaalsprekers van het Nederlands. Over het algemeen bereidde ik mijn colleges in het Engels voor (wel zo overzichtelijk), op de meer praktijkgerichte onderdelen over vertalen naar het Nederlands na (wel zo logisch). Bij de taalvaardigheidsvakken ging ook de interactie met en tussen studenten meestal in het Engels, terwijl bij de vertaalvakken vragen vaker in het Nederlands werden gesteld en groepsdiscussies vaker in het Nederlands werden gevoerd. Studenten van de bachelor Engels waren nu eenmaal van hun andere vakken gewend om alles in het Engels te doen, maar met mijn vertaalstudenten besprak ik zowel de Nederlandse als de Engelse taal en cultuur, waardoor de drempel om tussen de twee talen te switchen veel lager was en het bovendien soms meer voor de hand lag om een van beide te gebruiken.

‘Als (ver)taalkundige in zulke dynamische taalsituaties vond ik het ontzettend interessant om te merken wanneer en waarom er precies tussen de twee talen werd geswitcht. Al zat daar niet altijd een diepe gedachte achter, hoor. Er waren studenten die mij – waarschijnlijk zonder het zelf door te hebben – altijd uitsluitend in het Engels aanspraken, maar mij uitsluitend in het Nederlands e-mailtjes stuurden. Waarop ik dan weer voor het gemak in het Engels antwoordde als ik op dat moment achter mijn computer zat om mijn Engelstalige PowerPointpresentaties te maken.

‘Vaak was er wel een aanwijsbare reden voor het switchen. Emotie bijvoorbeeld. Zo riep een student een keer ineens wanhopig in het Nederlands, tijdens een werkcollege dat tot op dat moment volledig in het Engels had plaatsgevonden: “Oké, wacht, ik snap er even helemaal niks meer van.”

‘Een van mijn vertaalvakken ging in op cultuurverschillen, waarbij af en toe beladen onderwerpen ter sprake kwamen. Sommige studenten vonden het lastig om daarbij uit hun woorden te komen of de juiste nuance aan te brengen en zeiden dan: “Dit doe ik even in het Nederlands, hoor.” Of ze reageerden juist fel en onaangekondigd in het Nederlands op een Engelse opmerking van een klasgenoot: “Wil je nu echt zeggen dat…?!”

‘Ook schudde ik mijn studenten wel eens wakker door tijdens een college in het Engels even stil te vallen en vervolgens in het Nederlands te vragen: “Jullie zitten me zo schaapachtig aan te kijken, zijn jullie er nog bij met je hoofd?” De tweetaligheid van de groepen was dus wel echt op meerdere manieren een verrijking.

‘Gezien de huidige globalisering van vrijwel alles denk ik dat het verengelsingsproces van het Nederlands hoger onderwijs niet zal stoppen, eerder versnellen. Ik vraag me wel af hoe snel en in hoeverre het niveau van het Engels van zowel docenten als (afgestudeerde) studenten zal verbeteren. Wij Nederlanders staan tenslotte bekend om het overschatten van onze talenkennis. Er is een enorm verschil tussen een taal beheersen op een niveau dat je je verstaanbaar kunt maken tegenover anderen in die taal en een taal beheersen op een niveau dat moedertaalsprekers van die taal niet gauw doorhebben dat jij geen moedertaalspreker van die taal bent. Veel van de Nederlandse studenten die ik heb gehad beheersten het Engels eerder op eerstgenoemde dan op laatstgenoemde manier. En dat waren meestal studenten die specifiek de Engelse taal hadden gestudeerd. Hoe zit het dan met studenten van andere vakgebieden? Zal het merendeel van de afgestudeerde studenten over vijftig jaar het Engels wel op laatstgenoemde manier beheersen? Wordt daar überhaupt naar gestreefd en, misschien een nog veel belangrijkere vraag: moet daar überhaupt naar gestreefd worden?’

* niet haar echte naam

Advertisements

Write your text here!

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s